Brussel, 27 april 2026 – Vandaag organiseerde cd&v een studiedag met specialisten rond het thema euthanasie bij dementie. De christendemocraten nemen daarmee het voortouw om euthanasie bij dementie mogelijk te maken. Voor cd&v is het onze plicht als samenleving om elke mens een menswaardig bestaan te bieden en hen te ondersteunen op elk moment dat nodig is, hoe kwetsbaar ook. Daar hoort ook een menswaardig levenseinde bij.
De afgelopen maanden werd gewerkt aan een breder kader waarin de hervorming van de euthanasiewetgeving kan gebeuren. De krijtlijnen van dat kader werden vandaag uitvoerig bediscussieerd met experten op een studiedag.
“Vandaag moeten mensen te vroeg sterven omdat de huidige wetgeving hen dwingt om die keuze te maken wanneer ze nog wilsbekwaam zijn. Menswaardig kan je dat niet noemen. Het is cruciaal voor cd&v dat we de wetgeving aanpassen. Ons doel is duidelijk: we maken euthanasie bij dementie mogelijk op een zorgvuldige en bedachtzame manier, met respect voor leven en dood”, zegt Sammy Mahdi.
De hervorming die cd&v voorop stelt bevat 7 belangrijke krijtlijnen:
- We breiden de euthanasiewet uit met de mogelijkheid tot euthanasie bij dementie, ook wanneer men niet langer wilsbekwaam is omwille van de aandoening.
- Het uitzichtloos en ondraaglijke lijden moet altijd het uitgangspunt zijn. Dit is ook het uitgangspunt in de Nederlandse wetgeving die vaak als voorbeeld wordt genomen wanneer het gaat om euthanasie bij dementie.
- De uitbreiding van de mogelijkheid tot euthanasie wordt mogelijk gemaakt via een voorafgaande wilsverklaring. In zo’n wilsverklaring beschrijft de patiënt de toestand die hij zelf voor ogen heeft als ‘onverenigbaar met een zinvol leven’.
- Er wordt ingezet op een vroegtijdige zorgplanning. Samen met zorgverstrekkers, naasten of vertrouwenspersoon wordt een traject opgestart waarbij periodiek bekeken wordt met de patiënt welke medische zorg en behandelingen nodig zijn, en wat de wil van de patiënt is gedurende de verschillende levensfases waarin hij zich bevindt.
- De beslissing om tot euthanasie over te gaan, moet altijd het gevolg zijn van een zorgvuldig traject, waarbij ook de naaste omgeving van de patiënt betrokken wordt. Een model waarbij naaste familieleden, vertrouwenspersonen, de mantelzorger(s), het zorgpersoneel en gespecialiseerde artsen samen met de patiënt naar het zorgtraject en eventueel levenseinde kijken, zorgt voor de beste omkadering voor iedereen.
- Er moet blijvend ingezet worden op betere zorg en omkadering voor mensen met dementie. De palliatieve zorg voor personen met dementie schiet vandaag tekort. 38% van de mensen met ernstige dementie krijgt geen palliatieve zorg gedurende de drie laatste levensmaanden. Euthanasie mag nooit een alternatief zijn voor een gebrekkige (palliatieve) zorg voor personen met dementie.
- De actuele wensen van de patiënt moeten gerespecteerd worden. Men moet rekening houden met de mogelijkheid dat een patiënt op het moment van een nakende euthanasie mogelijks niet meer geïnteresseerd is in euthanasie of zich verzet. In dat geval moet de arts de actuele wensen van de patiënt zorgvuldig afwegen tegen de wilsverklaring en de vroegtijdige zorgplanning.
“We weten dat één op vijf mensen dementie zal krijgen en sommige situaties hartverscheurend kunnen zijn. Al mag dat niet betekenen dat we leven met dementie per definitie als mensonwaardig mogen beschouwen. Mensen moeten nog altijd de keuze kunnen maken om met dementie te leven en hierbij ondersteund te worden door sterke zorg, nabijheid en waardigheid. Ik weiger om mensen te reduceren tot hun ziekte. Ik weiger ook in een samenleving terecht te komen waarbij mensen met dementie als minderwaardig of een last worden beschouwd en geen plaats meer hebben. Mensen een menswaardig bestaan bieden, in elke fase van het leven, ook wanneer dat leven kwetsbaar wordt, is onze plicht als samenleving”, zegt Sammy Mahdi.
Federaal parlementslid Els Van Hoof: “Want waardigheid wordt niet alleen bepaald door autonomie, maar ook door erkenning, zorg en respect. Hoe respecteren we de autonomie van mensen, ook wanneer ze die zelf niet meer kunnen uitdrukken? En hoe beschermen we tegelijk kwetsbare personen tegen overhaaste of onzorgvuldige beslissingen? Cd&v kiest voor een benadering die beide ernstig neemt. We willen euthanasie bij vergevorderde dementie mogelijk maken, binnen een zorgvuldig en mensgericht kader. Daarom willen wij vandaag enkele krachtlijnen toetsen van hoe zo’n kader eruit kan zien. Niet louter juridisch, maar als een zorgvuldig kader met respect voor autonomie én voor de bescherming van kwetsbare personen.”
Het resultaat van deze studiedag zal nu uitmonden in concreet wetgevend werk. Minister van Justitie Annelies Verlinden zal samen met de federale administratie en experten de hand leggen aan concrete wetgevende teksten die aan de regering zullen voorgelegd worden. “We maken werk van de afspraken die gemaakt zijn in het regeerakkoord. We willen een betere context maken voor mensen die geconfronteerd worden met dementie en de mensen die dichtbij hen staan. We zullen ervoor zorgen dat we die mensen beter kunnen begeleiden in hun meest kwetsbare dagen voor het levenseinde”, besluit Annelies Verlinden.